Paslanmaz çelik tank ve depolar hurdaya ayrılırken önce ana gövde, borular, vanalar, flanşlar, destek elemanları ve varsa karıştırıcı sistemleri birbirinden ayrılır. Krom hurda kapsamında değerlendirilecek paslanmaz parçalar ile karbon çeliği, bakır, pirinç ve diğer metaller aynı gruba alınmamalıdır. Hurda fiyatları belirlenirken tankın toplam ağırlığından çok net paslanmaz çelik miktarı, malzeme kalitesi, yabancı madde oranı ve söküm durumu dikkate alınır.
Tankın kullanım amacı, içerdiği parçaların metal yapısını doğrudan etkiler. Gıda, kimya, su depolama ve farklı endüstriyel proseslerde kullanılan tanklarda ana gövde paslanmaz çelik olabilirken destek şaseleri, bağlantı elemanları veya sonradan eklenen tesisat farklı metallerden üretilebilir. Bu nedenle bütün ekipmanı tek bir paslanmaz çelik sınıfında değerlendirmek doğru değildir.
Paslanmaz Tank Gövdesi Hangi Hurda Sınıfına Girer?
Paslanmaz tank gövdesi, kullanılan çeliğin alaşım yapısına göre sınıflandırılır. Paslanmaz çeliklerin temel özelliği krom içermeleri ve bu sayede yüzeyde korozyona karşı koruyucu bir tabaka oluşturabilmeleridir. Tank gövdesinde kullanılan malzemenin gerçek sınıfı üretim bilgisi, işaretleme veya gerektiğinde metal analizi üzerinden belirlenebilir.
Hurda sektöründe paslanmaz çelikler çoğu zaman krom hurda adı altında değerlendirilir. Ancak bütün parlak yüzeyli metaller bu gruba girmez. Galvanizli çelik, krom kaplı normal çelik ve alüminyum bazı koşullarda paslanmaz çeliğe benzer görünebilir.
Tankın dış yüzeyi tek başına yeterli bilgi vermeyebilir. İzolasyonlu tanklarda dış kaplama sacı ile iç gövde farklı malzemelerden oluşabilir. Ana tank gövdesi paslanmaz çelikken dış koruyucu sacın farklı bir metal olması mümkündür.
Tankın üzerinde bulunan karbon çeliği ayaklar, taşıyıcı şase veya sabitleme plakaları da gövdeden ayrılmalıdır. Bu parçaların paslanmaz tank ağırlığına dahil edilmesi net malzeme miktarının yanlış hesaplanmasına neden olur.
Gövde üzerinde ürün kalıntısı, izolasyon veya farklı kaplamalar bulunuyorsa bunlar da söküm sırasında kontrol edilmelidir. Temiz tank gövdesi, sonraki sınıflandırma aşamasını daha kolay ve daha doğru hâle getirir.
304 ve 316 Paslanmaz Çelik Parçalar Nasıl Ayrılır?
304 ve 316 paslanmaz çelik parçalar tank sökümü sırasında ayrı gruplarda tutulmalıdır. İki kalite görünüş bakımından birbirine çok benzediği için yalnızca renk veya yüzey parlaklığı üzerinden güvenilir ayrım yapılamaz.
Tank üzerinde malzeme kalitesini gösteren üretim plakası, parça kodu veya teknik işaret bulunuyorsa ayrıştırmada öncelikle bu bilgi kullanılabilir. Aynı tank sistemindeki gövde, boru, vana ve flanşların tamamının aynı kalite olduğu varsayılmamalıdır.
Mıknatıs kontrolü de tek başına kesin sonuç vermez. Üretim ve şekillendirme işlemleri paslanmaz çeliğin manyetik davranışını değiştirebilir. Bu nedenle mıknatısa tepki vermeyen iki parçanın aynı paslanmaz kaliteye ait olduğu sonucuna varılmamalıdır.
Malzeme bilgisi bulunmayan yüksek miktarlı sökümlerde uygun metal analiz cihazlarıyla alaşım kontrolü yapılabilir. Bu yöntem özellikle birbirine benzeyen paslanmaz parçaların ayrı sınıflandırılmasını kolaylaştırır.
Söküm sırasında belirlenen 304 ve 316 parçalar ayrı alanlarda toplanmalıdır. Borular, gövde sacları ve bağlantı elemanları sökümden sonra yeniden karıştırılırsa yapılan sınıflandırmanın faydası ortadan kalkar. Bu bölümde temel amaç, farklı paslanmaz kalitelerin tank sökümünden itibaren birbirine karışmasını önlemektir.
Tank İçindeki Boru ve Bağlantılar Nasıl Sınıflandırılır?
Paslanmaz tanklarda ürün giriş ve çıkış boruları, tahliye hatları, seviye bağlantıları, temizlik hatları ve farklı proses boruları bulunabilir. Bu borular tank gövdesiyle aynı veya farklı paslanmaz çelik kalitesinden üretilebilir.
Sonradan eklenen tesisatlarda karbon çeliği, bakır, pirinç veya farklı metal bağlantılarla karşılaşılabilir. Bu nedenle boru hattı tank gövdesinden ayrıldıktan sonra kendi malzeme yapısına göre kontrol edilmelidir.
Borular üzerindeki rakor, kelepçe ve bağlantı parçalarının da ayrı değerlendirilmesi gerekir. Paslanmaz boruya bağlı pirinç bir rakor veya normal çelik bir kelepçe, borunun tamamıyla aynı hurda sınıfına girmez.
Tank içinde serpantin bulunuyorsa bu parça da ayrıca kontrol edilmelidir. Serpantinin paslanmaz çelik, bakır veya farklı bir metalden üretilmiş olması mümkündür. Yalnızca tankın içinde bulunduğu için doğrudan gövdeyle aynı sınıfa alınmamalıdır.
Boruların içinde sıvı, çamur veya proses kalıntısı bulunabilir. Bu maddeler metal ağırlığı oluşturmaz. Söküm ve tartım öncesinde boruların mümkün olduğunca boş ve temiz olması net metal miktarının daha doğru belirlenmesini sağlar.
Vana, Flanş ve Diğer Metal Parçalar Nasıl Ayrıştırılır?
Tank sistemlerinde vanalar, flanşlar, kapaklar, sabitleme elemanları ve farklı mekanik parçalar bulunur. Bu parçaların tamamı paslanmaz çelikten üretilmiş olmayabilir.
Flanşlar paslanmaz çelik veya karbon çeliğinden üretilebilir. Aynı hatta farklı malzeme kullanıldığı durumlarda flanşlar boru grubundan ayrılarak kontrol edilmelidir.
Vanaların gövdelerinde paslanmaz çelik, pirinç, bronz veya farklı metal alaşımları bulunabilir. Vana içindeki mil, disk ve bağlantı parçalarının malzemesi de dış gövdeden farklı olabilir. Bu nedenle vana bütün olarak tek metal sınıfına alınmamalıdır.
Karıştırıcılı tanklarda mil ve paletler ayrı kontrol edilmelidir. Prosesle temas eden bu parçalar paslanmaz çelik olabilir. Motor ve redüktör ise farklı metal yapılarına sahiptir ve tank gövdesine dahil edilmez.
Destek ayakları ve taşıyıcı şaseler de özellikle önemlidir. Tank gövdesi paslanmaz çelik olduğu hâlde taşıyıcı bölüm normal yapısal çelikten üretilebilir. Bu parçaların önceden ayrılması krom hurda miktarının daha doğru belirlenmesini sağlar.
Conta, plastik, kauçuk ve izolasyon parçaları metal grubuna dahil edilmez. Vana ve flanşların söküm sırasında temiz biçimde ayrılması, farklı alaşımların birbirine karışmasını azaltır.
Paslanmaz Tank Hurdasının Değeri Nasıl Belirlenir?
Paslanmaz tank hurdasının değeri net paslanmaz çelik ağırlığı, malzeme kalitesi, fiziksel temizlik ve tank üzerindeki farklı malzemelerin miktarına göre belirlenir. Tankın toplam kilogramı doğrudan krom hurda ağırlığı olarak kabul edilmemelidir.
Ana gövdeyle birlikte karbon çeliği destekler, farklı metal vanalar, motorlar, izolasyon ve proses kalıntıları bulunabilir. Bunların ayrılmadan tartılması paslanmaz çelik miktarının olduğundan yüksek görünmesine neden olur.
Hurda fiyatları değerlendirilirken paslanmaz parçaların ayrı sınıflandırılmış olması önem taşır. Farklı kalite paslanmaz çeliklerin, normal çelik parçaların veya bakır ve pirinç gibi metallerin tek grupta toplanması net malzeme değerinin belirlenmesini zorlaştırır.
Tankın bütün veya sökülmüş durumda olması da değerlendirmeyi etkileyebilir. Büyük tanklarda kesim, kaldırma ve taşıma işlemleri gerekebilir. Bu işlemler metalin türünü değiştirmez ancak söküm ve taşıma koşullarını etkileyebilir.
Yeniden kullanılabilecek tanklar da doğrudan hurdaya ayrılmadan önce kontrol edilmelidir. Gövde bütünlüğü korunmuş, kullanım koşulları uygun ve teknik olarak değerlendirilebilir bir tankın kullanım değeri yalnızca metal ağırlığına bağlı olmayabilir.
Paslanmaz tank parçaları doğru ayrıştırıldığında ana gövde, borular, vanalar ve bağlantılardaki krom hurda miktarı daha net belirlenir. Hurda fiyatları da tankın toplam ağırlığı yerine net paslanmaz çelik miktarı, malzeme sınıfı ve fiziksel durum üzerinden daha doğru hesaplanabilir.
