Hurda trafoların içinden başta bakır veya alüminyum sargı, silisli çelik nüve, çelik kazan, bakır bağlantı uçları, alüminyum parçalar ve farklı oranlarda pirinç elemanlar çıkar. Hurda bakır fiyatları, trafonun toplam ağırlığından çok sargılardaki net bakır miktarına ve bakırın temizliğine göre değerlendirilir. Hurda fiyatları belirlenirken trafo tipi, güç kapasitesi, sargı malzemesi, nüve ağırlığı, yağ durumu, söküm maliyeti ve yabancı madde oranı birlikte incelenir.
Her trafonun metal dağılımı aynı değildir. Aynı dış ölçülere sahip iki trafodan biri bakır, diğeri alüminyum sargılı olabilir. Dağıtım trafosu, güç trafosu ve kuru tip trafo arasında gövde, izolasyon ve soğutma sistemi bakımından önemli farklar bulunur. Bu nedenle yalnızca etiketteki güç değeri veya toplam tartım sonucu üzerinden kesin metal oranı hesaplanamaz.
Hurda Trafo Hangi Ana Parçalardan Oluşur?
Bir trafonun temel bölümleri manyetik nüve, alçak ve yüksek gerilim sargıları, izolasyon sistemi, bağlantı uçları, kazan veya koruyucu gövde ve soğutma elemanlarıdır. Yağlı trafolarda bu parçalara trafo yağı, genleşme deposu, radyatörler ve porselen buşingler eklenir. Kuru tip trafolarda ise sargılar açık yapıda veya reçine içinde bulunabilir.
Manyetik nüve çoğunlukla ince silisli elektrik çeliği levhalarından oluşur. Sargılarda bakır ya da alüminyum kullanılır. Kazan ve radyatörler genellikle karbon çeliğinden üretilir. Terminal bağlantılarında bakır, pirinç ve bazı modellerde alüminyum bulunabilir. Fan, sensör, kademe değiştirici ve kontrol bileşenleri bulunan trafolarda kablo, küçük elektrik motoru ve elektronik parça da çıkabilir.
Hurda trafo değerlemesinde her parça ayrı sınıfta düşünülmelidir. Bakır sargı ile çelik gövdenin aynı birim değer üzerinden hesaplanması mümkün değildir. Hurda fiyatları, ayrıştırılabilen her metalin net ağırlığı ve kalite sınıfı üzerinden oluşturulur.
Trafo Sargılarında Bakır mı Alüminyum mu Kullanılır?
Trafo sargıları bakır veya alüminyum iletkenlerden üretilebilir. Bakırın oda sıcaklığındaki elektrik iletkenliği yaklaşık 58 megasiemens bölü metre, alüminyumun iletkenliği ise yaklaşık 35 megasiemens bölü metredir. Bakır aynı kesitte daha yüksek iletkenlik sağlarken alüminyum daha hafif ve daha düşük maliyetli bir seçenektir.
Bakırın yoğunluğu santimetreküp başına yaklaşık 8,96 gram, alüminyumun yoğunluğu ise yaklaşık 2,70 gramdır. Bu fark nedeniyle alüminyum sargılı trafolarda iletken kesiti daha büyük olabilir ancak toplam sargı ağırlığı daha düşük kalabilir. Dışarıdan büyük görünen bir sargının mutlaka yüksek miktarda bakır içerdiği varsayılmamalıdır.
Sargı malzemesi üretici etiketi, teknik doküman, temiz kesit incelemesi veya taşınabilir alaşım analiz cihazıyla belirlenebilir. Bakır kızıl kahverengi, alüminyum ise açık gri görünür. Vernik, oksit ve izolasyon kaplaması rengi değiştirebildiği için yalnızca yüzeye bakmak güvenilir değildir.
Hurda bakır fiyatları bakır sargılı trafolarda toplam değerin önemli bir bölümünü etkiler. Alüminyum sargı bakır sınıfında fiyatlandırılmaz. Bakır kaplı alüminyum veya farklı alaşımlar da saf bakır olarak kabul edilmez. Sargının yakılması, yüzeyi oksitlediği ve izolasyon kalıntısı bıraktığı için değer kaybına neden olabilir.
Trafo Nüvesinden Hangi Metal Elde Edilir?
Trafo nüvesinden çoğunlukla silisli elektrik çeliği elde edilir. Bu malzeme sıradan kalın demir plakadan farklıdır. Nüve, manyetik kayıpları azaltmak amacıyla birbiri üzerine dizilmiş ince ve yalıtılmış çelik levhalardan üretilir. Levhalardaki silisyum katkısı elektriksel ve manyetik özellikleri iyileştirir.
Nüve trafonun en ağır bölümlerinden biri olabilir ancak yüksek ağırlık her zaman yüksek parasal değer anlamına gelmez. Silisli sacın kilogram değeri bakırdan düşüktür. Buna karşılık büyük güç trafolarında nüve ağırlığı yüksek olduğu için toplam hurda bedeline önemli katkı sağlayabilir.
Nüve üzerinde bakır sargı, reçine, presbant, ahşap takoz, cıvata ve çelik sıkıştırma parçaları kalabilir. Temiz sac ile karışık nüve aynı sınıfta değerlendirilmez. Nüvenin tamamen parçalanması her zaman gerekli değildir ancak sargı ve izolasyon oranının görülebilmesi gerekir.
Hurda fiyatları hesaplanırken nüvenin net çelik ağırlığı ayrı tartılmalıdır. Yağ, reçine, izolasyon ve bakır kalıntıları metal sınıfını etkileyebilir. Söküm maliyeti yüksekse temiz nüve değeri ile işçilik gideri birlikte değerlendirilir.
Trafo Kazanı ve Dış Gövdesi Hangi Malzemeden Üretilir?
Yağlı trafoların kazanı ve dış gövdesi çoğunlukla kaynaklı karbon çeliğinden üretilir. Radyatör kanatları, taban şasesi, kapak, taşıma kulakları ve koruyucu muhafazalar da genellikle çelik sınıfındadır. Yüzeyde boya, pas, yağ ve conta kalıntıları bulunabilir.
Kuru tip trafolarda koruyucu kabin çelik sacdan, bazı havalandırma ve bağlantı parçaları ise alüminyumdan üretilebilir. Büyük fan sistemlerinde alüminyum kanat, bakır kablo ve küçük motor bileşenleri görülebilir. Gövdenin mıknatısa tepki vermesi çelik için pratik bir ön kontroldür ancak alaşım türünü kesin olarak belirlemez.
Kazan içindeki yağ tamamen güvenli yöntemlerle alınmadan kesim yapılmamalıdır. Özellikle eski trafolarda yağın PCB içerme ihtimali laboratuvar analiziyle kontrol edilmelidir. Yağ, su ve çamur toplam tartımı artırsa da metal değeri oluşturmaz. Bu maddeler uygun atık yönetimi sürecine gönderilmelidir.
Çelik kazan hurda demir sınıfında değerlendirilir. Hurda bakır fiyatları yalnızca kazana yapışık bağlantıların veya iç sargının bakır olması hâlinde devreye girer. Temizlenmemiş kazanlarda yağ ve yabancı madde kesintisi uygulanabileceği için hurda fiyatları net metal ağırlığı üzerinden karşılaştırılmalıdır.
Bağlantı Uçları ve Kablolardan Hangi Metaller Çıkar?
Trafo bağlantı uçlarında bakır, alüminyum ve pirinç parçalar bulunabilir. Bakır baralar yüksek akım taşıyan bölümlerde kullanılır. Pirinç somun, cıvata, rakor ve bağlantı elemanlarında görülebilir. Bazı terminaller gümüş veya kalay kaplı bakırdan üretilebilir ancak ince kaplama tabakası parçanın tamamını gümüş hurdası yapmaz.
Trafo içi ve dışı kablolarda bakır ya da alüminyum iletken bulunabilir. Kablo değeri iletken oranına, izolasyon kalınlığına ve temizliğe göre değişir. Kabloyu sargıyla aynı sınıfa koymak doğru değildir. Kalın izolasyonlu kablonun metal verimi, vernikli sargı telinden farklı olabilir.
Porselen buşinglerin iç bağlantılarında bakır çubuk, pirinç terminal veya alüminyum parça bulunabilir. Porselen ve kompozit izolasyon metal değeri taşımaz. Kırık porselen kesici özellik gösterdiği için güvenli kaplarda tutulmalıdır.
Hurda bakır fiyatları bağlantı baralarının ve temiz kabloların değerini doğrudan etkiler. Bakır parçaların çelik cıvata, porselen, plastik ve alüminyumdan ayrılması saflığı yükseltir. Hurda fiyatları karşılaştırılırken bağlantı parçalarının ayrı tartılıp tartılmadığı kontrol edilmelidir.
Yağlı ve Kuru Tip Trafoların Metal İçeriği Farklı mıdır?
Yağlı ve kuru tip trafoların temel metal grupları benzerdir ancak metal dışı malzemeleri ve söküm süreçleri farklıdır. Yağlı trafolarda çelik kazan, radyatör, trafo yağı, selüloz esaslı presbant ve porselen buşingler bulunur. Kuru tip trafolarda yağ ve kazan yerine havalandırmalı kabin, reçine, cam elyafı ve katı izolasyon malzemeleri öne çıkar.
Yağlı trafolar toplam ağırlık bakımından daha ağır görünebilir. Bu ağırlığın bir bölümü yağ ve çelik kazandan kaynaklanır. Kuru tip trafolarda sargıların epoksi reçine içinde dökülmüş olması, bakır veya alüminyumun ayrıştırılmasını zorlaştırabilir. Reçine miktarı yükseldikçe net metal verimini belirlemek için numune veya teknik kayıt gerekebilir.
Her iki trafo tipinde de sargı bakır veya alüminyum olabilir. Trafo tipi tek başına sargı metalini göstermez. Model, üretici bilgisi ve fiziksel analiz birlikte kullanılmalıdır. Hurda bakır fiyatları bakır sargılı her iki tipte de önemlidir ancak söküm ve temizleme maliyeti net ödemeyi değiştirebilir.
Hurda fiyatları yağlı trafoda yağ yönetimi, kuru tip trafoda reçine ayrıştırması nedeniyle farklı hesaplanabilir. Sağlam ve yeniden kullanılabilir parça bulunan trafoların ikinci el ekipman değeri de hurda değerinden ayrı değerlendirilmelidir.
Hurda Trafo Değeri Hangi Metal Oranlarına Göre Belirlenir?
Hurda trafo değeri, bakır veya alüminyum sargı, silisli çelik nüve, çelik kazan, bağlantı metalleri ve metal dışı malzemelerin net oranlarına göre belirlenir. Toplam ağırlığın tek bir kilogram fiyatıyla çarpılması doğru bir hesap yöntemi değildir.
Değerleme sırasında şu unsurlar birlikte incelenir:
- Sargının bakır mı alüminyum mu olduğu
- Sargının net ağırlığı ve yüzey temizliği
- Silisli nüvenin yaklaşık veya ölçülen ağırlığı
- Kazan, radyatör ve çelik aksam miktarı
- Bakır bara, kablo ve pirinç bağlantı oranı
- Yağ, reçine, porselen ve izolasyon miktarı
- Söküm, kaldırma ve nakliye maliyeti
- Trafonun hasar, yanma ve korozyon durumu
Örneğin toplam ağırlığı 2 ton olan iki trafonun değeri aynı olmayabilir. Bir model bakır sargılı, diğeri alüminyum sargılı olabilir. Bir trafoda ağır çelik kazan ve fazla yağ bulunurken diğerinde daha yüksek iletken oranı bulunabilir. Net değer ancak parçalar ve malzeme oranları incelendiğinde hesaplanabilir.
Hurda bakır fiyatları günlük piyasa koşulları, bakırın kalite sınıfı ve teslim edilen miktara göre değişir. Genel hurda fiyatları ise çelik, alüminyum, pirinç ve diğer metal grupları için ayrı ayrı uygulanır. Kantar fişinde brüt ağırlık, dara ve net ağırlık açıkça gösterilmeli, yağ ve yabancı madde kesintileri önceden belirtilmelidir.
Şah Metal Hurda ile değerleme yapılırken trafonun etiketi, gücü, tipi, yaklaşık ağırlığı, sargı bilgisi, bulunduğu konum ve söküm durumu paylaşılmalıdır. Fotoğraf veya yerinde inceleme, bakır ve alüminyum ayrımını kolaylaştırır. Hurda bakır fiyatları ile hurda fiyatları ancak metal oranları, temizlik seviyesi ve işlem giderleri birlikte değerlendirildiğinde trafonun gerçek ekonomik karşılığını gösterir.
