Endüstriyel elektrik panolarından bakır bara, bakır veya alüminyum kablo, çelik sac, alüminyum gövde, pirinç bağlantı parçası, elektronik kart, kontaktör, röle, sigorta ve plastik aksam çıkar. Hurda kablo fiyatları kablodaki net iletken oranına göre, genel hurda fiyatları ise her metalin türüne, temizliğine ve ağırlığına göre belirlenir. Pano içindeki bütün parçaların tek malzeme gibi tartılması, bakır ve alüminyum gibi değerli metallerin düşük sınıftan değerlendirilmesine neden olabilir.
Elektrik panosunun içeriği kullanım alanına göre değişir. Motor kontrol panolarında kontaktör, termik röle ve sürücü sayısı fazladır. Ana dağıtım panolarında kalın bakır baralar, büyük devre kesiciler ve yüksek kesitli kablolar öne çıkar. Otomasyon panolarında ise elektronik kartlar, programlanabilir kontrol cihazları, güç kaynakları ve haberleşme modülleri daha fazla yer tutar. Doğru sınıflandırma için pano enerjisiz hâle getirilmeli, bileşenler sökülmeli ve her malzeme kendi hurda grubunda tartılmalıdır.
Elektrik Panosu Hangi Parçalardan Oluşur?
Endüstriyel elektrik panosu, elektrik enerjisinin dağıtılması, korunması, kontrol edilmesi ve ölçülmesi için kullanılan metal muhafazalı bir sistemdir. Pano içinde ana şalter, devre kesici, sigorta, kontaktör, röle, bakır veya alüminyum bara, kablo, klemens, ölçüm cihazı, güç kaynağı ve elektronik kontrol bileşenleri bulunabilir.
Panonun taşıyıcı gövdesi çoğunlukla boyalı veya galvanizli çelik sacdan üretilir. Korozyona dayanıklı özel panolarda paslanmaz çelik kullanılabilir. Hafif ve dış ortam uygulamalarına yönelik bazı modellerde alüminyum gövde tercih edilir. Kapak, montaj plakası, ray, kablo kanalı ve bağlantı elemanları farklı metal ve plastik türlerinden oluşabilir.
Yüksek akım taşıyan ana dağıtım panolarında bakır baralar önemli bir ağırlığa ulaşabilir. Küçük kontrol panolarında ise bara yerine yalıtımlı kablolar kullanılabilir. Panonun büyüklüğü tek başına bakır miktarını göstermez. Büyük bir otomasyon panosu yoğun elektronik ve plastik içerirken daha küçük bir güç panosu daha yüksek bakır oranına sahip olabilir.
Hurda fiyatları hesaplanırken pano gövdesi, bakır bara, kablolar, elektronik bileşenler ve metal dışı malzemeler ayrı değerlendirilmelidir. Pano kapısındaki cam, plastik kanal, kauçuk conta ve izolasyon parçaları metal değeri oluşturmaz.
Pano İçindeki Bakır Baralar Nasıl Değerlendirilir?
Bakır bara, yüksek elektrik akımını pano içinde güvenli ve düşük dirençle taşımak amacıyla kullanılan düz veya şekillendirilmiş iletken parçadır. Ana giriş, çıkış, nötr ve topraklama bağlantılarında farklı kesitlerde bakır baralar bulunabilir. Bazı panolarda maliyet ve ağırlık avantajı nedeniyle alüminyum bara kullanılır.
Bakırın elektrik iletkenliği yaklaşık 58 megasiemens bölü metre, yoğunluğu ise santimetreküp başına yaklaşık 8,9 gramdır. Alüminyumun iletkenliği yaklaşık 35 megasiemens bölü metre, yoğunluğu santimetreküp başına yaklaşık 2,7 gramdır. Bu nedenle aynı ölçüdeki bakır bara, alüminyum baradan belirgin biçimde ağırdır ve genellikle daha yüksek hurda değerine sahiptir. Bakırın elektriksel özelliklerine ilişkin standart bilgiler Copper Development Association verileriyle uyumludur.
Baraların üzerinde kalay, gümüş veya nikel kaplama bulunabilir. İnce yüzey kaplaması, parçanın tamamının gümüş veya nikel hurdası olarak değerlendirilmesini sağlamaz. Yeni açılan kesitte kızıl kahverengi renk görülmesi bakırı, açık gri renk görülmesi alüminyumu gösterir.
Bakır baralar çelik cıvata, plastik izolatör, klemens ve kablo pabuçlarından temizlenmelidir. Boya, yoğun oksit, yanık kalıntısı ve farklı metaller bakırın kalite sınıfını etkileyebilir. Temiz ve kalın bakır baralar, karışık pano hurdasından ayrı tartıldığında daha doğru değerlendirilir.
Hurda kablo fiyatları ile bakır bara değeri aynı değildir. Kabloda plastik izolasyon bulunduğu için metal verimi hesaplanır. Temiz baranın ağırlığının büyük bölümü iletken metalden oluşur. Hurda fiyatları karşılaştırılırken bara ve kabloların aynı birim bedelle hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir.
Kablo ve Bağlantı Elemanları Nasıl Ayrıştırılır?
Pano kabloları iletken türüne, kesitine ve izolasyon oranına göre ayrılmalıdır. Güç kabloları çoğunlukla daha kalın kesitlidir ve yüksek metal verimine sahiptir. Kontrol kabloları ince damar, ekran, folyo ve yoğun izolasyon içerebilir. Her iki kablo türünün kilogram başına net bakır oranı aynı değildir.
Kablonun bakır mı alüminyum mu olduğu temiz kesit üzerinden kontrol edilmelidir. Bakır kaplı alüminyum kablolarda dış yüzey bakır görünürken iç bölüm açık gri renktedir. Bu kablolar saf bakır sınıfında değerlendirilmez. Kablolar yakılarak temizlenmemelidir. Yakma işlemi bakırı oksitler, zararlı gaz oluşturur ve malzemenin değerini düşürür.
Kablo pabuçları bakır, kalay kaplı bakır veya alüminyum olabilir. Klemenslerde bakır alaşımı, pirinç, çelik ve plastik birlikte bulunabilir. Pirinç bağlantılar sarı metal grubunda, çelik vidalar demir grubunda değerlendirilmelidir. Küçük bağlantı parçalarının kablo grubunda bırakılması yabancı madde oranını artırır.
Değerleme sırasında motorun gücü, modeli ve yaklaşık ağırlığı incelenir. Sargının bakır mı yoksa alüminyum mu olduğu belirlenir ve net sargı miktarı, izolasyon oranıyla birlikte hesaplanır. Motor gövdesinin döküm, çelik veya alüminyum olması da toplam hurda değerini doğrudan etkiler.
Rotor ve statorun metal yapısı ayrı ayrı değerlendirilir. Kablo, pirinç terminal ve rulman miktarı tespit edilir. Yağ, kir, plastik ve diğer yabancı maddeler net metal ağırlığından düşülür. Söküm, yükleme ve nakliye giderleri de hesaplamaya eklenerek elektrik motoru hurdasının gerçek değeri belirlenir.
Pano sökümünde çıkan kablolar güç kablosu, ince tesisat kablosu, alüminyum kablo ve karışık kablo olarak ayrılabilir. Hurda kablo fiyatları her grubun metal verimine göre uygulanmalıdır. Farklı kabloların tek çuvalda karıştırılması ortalama fiyat verilmesine ve yüksek verimli kabloların değer kaybetmesine yol açabilir.
Kontaktör, Röle ve Sigortalar Hangi Hurda Sınıfına Girer?
Kontaktör, röle ve sigortalar tek bir metalden oluşmadığı için karışık elektrik malzemesi veya elektromekanik hurda sınıfında değerlendirilebilir. Bu parçaların içinde bakır bobin, pirinç terminal, çelik yay, demir nüve, plastik gövde ve farklı alaşımlardan üretilen kontaklar bulunabilir.
Kontaktörlerdeki bobin teli bakır veya alüminyum olabilir. Bobin miktarı kontaktörün toplam ağırlığına göre genellikle sınırlıdır. Kontak yüzeylerinde gümüş içeren alaşımlar kullanılabilir ancak her kontak saf gümüş değildir. Temas malzemesinin türü üreticiye, akım kapasitesine ve ürün tasarımına göre değişir. Küçük miktardaki kontaktörlerin tek tek kırılması, elde edilen metal değerinden daha yüksek işçilik maliyeti oluşturabilir.
Rölelerde ince bakır bobin, çelik çekirdek, plastik muhafaza ve küçük kontak parçaları bulunur. Sigortalarda seramik, cam, kum, bakır, pirinç ve bazı modellerde gümüş içeren elemanlar görülebilir. Devre kesicilerde plastik gövde, bakır bağlantılar, çelik mekanizma ve ark söndürme parçaları birlikte bulunur.
Bu bileşenler doğrudan temiz bakır hurdası olarak tartılmamalıdır. Yüksek miktarlı ve benzer ürünlerden oluşan partiler numune sökümüyle analiz edilebilir. Düşük miktarlı karışık ürünler ise elektronik veya elektromekanik hurda sınıfında toplu biçimde değerlendirilebilir. Hurda fiyatları, geri kazanılabilir metal miktarı ile ayırma maliyeti arasındaki dengeye göre belirlenir.
Sac ve Alüminyum Pano Gövdeleri Nasıl Sınıflandırılır?
Pano gövdeleri çoğunlukla boyalı çelik sac, galvanizli çelik, paslanmaz çelik veya alüminyumdan üretilir. Metal türü mıknatıs kontrolü, ağırlık, yüzey görünümü ve gerektiğinde alaşım analiziyle belirlenebilir.
Boyalı ve galvanizli çelik gövdeler mıknatısa güçlü tepki verir. Alüminyum gövdeler daha hafiftir ve mıknatısa yapışmaz. Paslanmaz çeliğin mıknatıs tepkisi alaşım türüne göre değişebilir. Bu nedenle mıknatısa yapışmayan her gövde alüminyum kabul edilmemelidir.
Gövde üzerindeki bakır topraklama kablosu, pirinç kilit, plastik fan filtresi, kauçuk conta, cam pencere ve elektronik gösterge sökülmelidir. Montaj plakası, raylar ve çelik bağlantılar demir grubuna alınabilir. Alüminyum gövdeye bağlı yoğun çelik parça bırakılırsa malzeme temiz alüminyum sınıfına girmez.
Paslanmaz çelik pano gövdeleri sıradan sac hurdasından ayrı tutulmalıdır. Paslanmaz çelik içindeki krom ve bazı kalitelerde bulunan nikel, değer farkı oluşturur. Hurda fiyatları alaşım türü doğrulanmadan yalnızca parlak yüzeye bakılarak belirlenmemelidir.
Elektronik Kartlar ve Plastik Parçalar Nasıl Ayrılır?
Otomasyon ve kontrol panolarında programlanabilir kontrol cihazı, sürücü, güç kaynağı, haberleşme modülü, ölçüm kartı ve ekran bulunabilir. Bu cihazlar elektronik kart, metal soğutucu, bakır bobin, plastik kasa ve kablo bağlantılarından oluşur.
Elektronik kartlar demir gövde ve kablo grubundan ayrı tutulmalıdır. Kartların üzerinde bakır yollar, lehim, bağlantı uçları ve düşük miktarlarda farklı metaller bulunabilir. Kartın sınıfı bileşen yoğunluğuna, kart kalınlığına ve metal içeriğine göre değişir. Basit güç kartı ile yoğun işlemci ve bağlantı içeren kontrol kartı aynı değerde değildir.
Sürücülerde alüminyum soğutucu bloklar önemli ağırlık oluşturabilir. Bu bloklar elektronik karttan ayrıldığında temiz alüminyum grubunda değerlendirilebilir. Güç kaynaklarında bakır bobin, trafo, alüminyum soğutucu ve çelik kasa bulunabilir. Yeniden kullanılabilecek sağlam cihazların ikinci el değeri, hurda değerinden yüksek olabilir.
Plastik kablo kanalları, cihaz kasaları, fanlar, klemens gövdeleri ve izolasyon parçaları metal gruplarından ayrılmalıdır. Plastiklerin yakılması veya kontrolsüz kırılması uygun değildir. Kırılan elektronik kartlar ve keskin metal parçalar çalışanlar için yaralanma riski oluşturur.
Hurda kablo fiyatları hesaplanırken elektronik kart ağırlığı kabloya eklenmemelidir. Aynı şekilde kartlar bakır bara sınıfında değerlendirilmemelidir. Her malzemenin ayrı toplanması, hurda fiyatları üzerinden daha şeffaf teklif alınmasını sağlar.
Elektrik Panosu Hurdasının Değeri Nasıl Belirlenir?
Elektrik panosu hurdasının değeri, bakır bara, kablo, sac gövde, alüminyum, pirinç, elektronik kart ve elektromekanik bileşenlerin net ağırlıklarına göre belirlenir. Panonun toplam ağırlığının tek bir birim fiyatla çarpılması gerçek metal değerini göstermeyebilir.
Değerleme öncesinde pano enerjisiz hâle getirilmeli ve yeniden kullanılabilecek cihazlar belirlenmelidir. Çalışır durumdaki sürücü, devre kesici, ölçüm cihazı veya kontrol modülü hurda değerinden daha yüksek ekonomik karşılığa sahip olabilir. Kullanılamayan bileşenler ise malzeme türlerine göre ayrıştırılmalıdır.
Toplam ağırlığı 500 kilogram olan bir dağıtım panosunda 50 kilogram bakır bara, 40 kilogram kablo, 330 kilogram çelik gövde, 20 kilogram alüminyum, 30 kilogram elektromekanik bileşen ve 30 kilogram plastik ile diğer malzemeler bulunabilir. Bu oranlar yalnızca gerçekçi bir hesap örneğidir. Pano tasarımı, akım kapasitesi ve kullanım amacı metal dağılımını değiştirir.
Hurda kablo fiyatları kabloların net metal verimine göre hesaplanır. Bakır baralar kendi kalite sınıfında, pano gövdesi demir veya alüminyum sınıfında, kartlar ise elektronik hurda grubunda değerlendirilir. Genel hurda fiyatları günlük metal piyasası, döviz hareketleri, miktar, temizlik ve nakliye koşullarından etkilenir.
Şah Metal Hurda ile ön değerlendirme yapılırken panonun fotoğrafı, yaklaşık ölçüsü, ağırlığı, kullanım alanı, bulunduğu konum ve söküm durumu paylaşılmalıdır. Panonun enerjili olup olmadığı ve içinde kondansatör, akü veya özel elektrik ekipmanı bulunup bulunmadığı belirtilmelidir. Ayrı tartılan bakır baralar, kablolar, gövde metalleri ve elektronik parçalar sayesinde hurda kablo fiyatları ile hurda fiyatları gerçek malzeme oranlarına göre uygulanabilir.
