Kullanım ömrünü tamamlayan çelik silolar gövde sacları, taşıyıcı profiller, platformlar, merdivenler ve yardımcı ekipmanlar ayrılarak değerlendirilir. Silonun kapasitesi ve yapısal tasarımı söküm sonunda elde edilecek metal miktarını doğrudan etkiler. Hurda fiyatları belirlenirken brüt silo ağırlığı yerine geri kazanılabilir metal miktarı, malzemenin durumu ve söküm şartları dikkate alınır.
Tahıl, yem, çimento, mineral ve farklı endüstriyel hammaddelerin depolandığı siloların teknik yapıları aynı değildir. Bazı sistemlerde cıvatalı galvanizli sac gövde bulunurken bazı silolar kaynaklı çelik plakalarla üretilir. Boşaltma sistemi ve taşıyıcı konstrüksiyon da kullanım amacına göre değişir.
Silo Gövdesi Hangi Hurda Sınıfına Girer?
Çelik silo hurdası içerisinde en geniş yüzey alanını genellikle ana gövde oluşturur. Gövde panelleri karbon çeliği veya galvanizli çelikten üretilebilir. Kullanım ömrü tamamlanan bu parçalar demir esaslı metal grubu içerisinde değerlendirilir.
Galvanizli çelik saclarda ana metalin üzerinde ince bir çinko kaplama bulunur. Bu tabaka malzemeyi atmosfer koşullarına karşı korur ancak sacın temel yapısını değiştirmez.
Gövdenin metal ağırlığı silonun çapı, yüksekliği ve kullanılan sacın kalınlığına bağlıdır. Büyük kapasiteli silolarda geniş yüzey alanı nedeniyle ince gövde panelleri bile toplamda yüksek ağırlığa ulaşabilir.
Çeliğin yoğunluğu yaklaşık 7,85 gram bölü santimetreküptür. Bu fiziksel özellik gövde, taban ve konik boşaltma bölümlerindeki metal miktarının hesaplanmasında kullanılabilir.
Silonun içinde depolanan ürünün tamamen boşaltılması gerekir. Tahıl, yem, çimento veya toz haldeki malzemenin içeride kalması brüt ağırlığı artırır ancak geri kazanılabilir metal miktarını değiştirmez.
Taşıyıcı Konstrüksiyon Parçaları Nasıl Değerlendirilir?
Silo taşıyıcı sistemleri kolon, kiriş, çapraz destek, taban plakası ve ankraj elemanlarından oluşabilir. Bu parçaların görevi silo gövdesinin ve depolanan ürünün oluşturduğu yükü güvenli biçimde zemine aktarmaktır.
Taşıyıcı profiller genellikle gövde sacından daha kalın kesite sahiptir. Özellikle ayaklar üzerinde yükseltilen sistemlerde kolon ve kirişlerden önemli miktarda hurda demir elde edilebilir.
Bağlantı plakaları, cıvatalar ve somunlar da çelik esaslıdır. Tek başına küçük olan bu elemanların sayısı büyük bir yapıda oldukça fazla olabilir.
Taşıyıcı parçalar üzerinde boya veya galvaniz tabakası bulunması mümkündür. Beton kalıntıları, kauçuk destekler veya plastik malzemeler ise net metal miktarının parçası değildir.
Söküm sırasında taşıyıcıların hangi sırayla ayrılacağı önceden belirlenmelidir. Ana yükü taşıyan kolon veya çapraz desteklerin kontrolsüz biçimde kesilmesi yapısal dengenin bozulmasına yol açabilir.
Silo sökümünde ağır profillerin uygun kaldırma ekipmanıyla indirilmesi hem güvenli çalışma hem de parçaların kontrollü biçimde sınıflandırılması açısından önem taşır.
Merdiven ve Platformlardan Hangi Hurda Metaller Çıkar?
Siloların bakım ve kontrol noktalarına ulaşmak için merdiven, platform, korkuluk ve yürüme yüzeyleri kullanılır. Bu ekipmanlarda çelik profil, boru, ızgara ve sac malzemeler yaygındır.
Dış ortamda bulunan erişim sistemlerinde galvanizli çelik tercih edilebilir. Galvaniz yüzey korozyona karşı koruma sağlarken malzemenin ana metal grubu çelik olarak kalır.
Bazı modern sistemlerde hafif erişim parçalarında alüminyum kullanılabilir. Bu nedenle merdiven ve korkulukların tamamını aynı hurda grubunda değerlendirmeden önce metal türü kontrol edilmelidir.
Platformların altında bulunan taşıyıcı konsollar ve çapraz parçalar da metal miktarına dahil edilir. Özellikle yüksek silolarda birden fazla servis seviyesinin bulunması toplam çelik miktarını artırabilir.
Plastik tutamak, kauçuk kaplama veya metal olmayan kaymaz yüzeyler ayrıştırılmalıdır. Böylece metal parçalar gerçek ağırlıkları üzerinden değerlendirilebilir.
Silo Sökümünde Hangi Parçalar Ayrı Sınıflandırılır?
Ana silo yapısının dışında helezonlar, boşaltma vanaları, redüktörler, motorlar, sensörler ve farklı kontrol ekipmanları bulunabilir. Bu parçalar gövde sacından farklı metal bileşimine sahiptir.
Elektrik motorlarında demir ve çeliğin yanında bakır veya alüminyum sargılar bulunabilir. Kablolar da ayrı değerlendirilmesi gereken bir gruptur. Bu nedenle motorların ve elektrik bağlantılarının gövdeyle birlikte karışık halde toplanması doğru değildir.
Boşaltma helezonları çoğunlukla çelik mil ve spiral kanatlardan oluşur. Redüktörlerde ise döküm gövde, çelik dişli, rulman ve farklı mekanik parçalar bulunabilir.
Çelik silo hurdası ayrıştırılırken yardımcı ekipmanların kullanılabilir olup olmadığı da kontrol edilmelidir. Çalışır durumdaki motor, redüktör veya boşaltma mekanizması doğrudan metal olarak parçalanmadan önce ayrı değerlendirilebilir.
Silo içinde veya yüzeyinde kalan metal dışı maddeler temizlenmelidir. İzolasyon, plastik parçalar, contalar ve depolanan üründen kalan yoğun kalıntılar metal sınıflandırmasının dışında tutulur.
Parçaların söküm sırasında ayrı alanlarda toplanması, sonradan tekrar ayrıştırma ihtiyacını azaltır ve net metal miktarının belirlenmesini kolaylaştırır.
Çelik Silo Hurdasının Değeri Nasıl Belirlenir?
Silo değerlemesinde gövde, taşıyıcı konstrüksiyon, platform ve erişim parçalarının net metal ağırlığı belirlenir. Ana yapı çelikten oluşsa da motor, kablo, alüminyum parça veya farklı alaşımlı ekipmanlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Silonun kullanılabilir durumda olan parçaları hurdaya ayrılmadan önce kontrol edilebilir. Sağlam gövde panelleri, motorlar veya boşaltma ekipmanlarının kullanım değeri yalnızca içerdikleri metalden daha yüksek olabilir.
Söküm şartları toplam maliyeti doğrudan etkiler. Yüksek silo yapıları kaldırma ekipmanı, kontrollü kesim ve güvenli çalışma alanı gerektirebilir. Tesis içindeki erişim yollarının dar olması veya üretimin devam etmesi de operasyonun kapsamını değiştirebilir.
Taşıma için uzun kolonların ve geniş gövde parçalarının uygun ölçülere getirilmesi gerekebilir. Cıvatalı panellerin zarar görmeden sökülmesi ile kaynaklı gövdelerin kesilerek indirilmesi farklı çalışma yöntemleri gerektirir.
Metal üzerindeki hafif pas veya boya temel değeri ortadan kaldırmaz. Buna karşılık yoğun ürün kalıntısı, beton, izolasyon ve farklı yabancı maddeler gerçek çelik ağırlığından ayrılmalıdır.
Hurda fiyatları ile değerlendirme yapılırken silonun toplam tonajından çok temizlenmiş ve sınıflandırılmış metal miktarı önemlidir. Hurda demir niteliğindeki gövde ve taşıyıcı parçaların diğer malzemelerden ayrı tutulması, çelik silo hurdasının gerçek metal içeriğinin daha doğru hesaplanmasını sağlar.
