Forklift hurdasından çelik, dökme demir, bakır, alüminyum ve çeşitli bağlantı metalleri geri kazanılabilir. Elektrikli forkliftlerde batarya, elektrik motoru ve güç kabloları; dizel ve LPG ile çalışan modellerde motor bloğu, şanzıman ve mekanik aktarma parçaları ayrıca değerlendirilir. Forklift hurdası için hurda fiyatları belirlenirken aracın toplam ağırlığı değil, geri kazanılabilir parçaların metal türü ve net miktarı dikkate alınır. Hurda demir alımı açısından en büyük ağırlığı genellikle şasi, karşı ağırlık, mast ve çatallar oluşturur.
Forkliftlerin yapısı taşıma kapasitesine ve güç sistemine göre değişir. Elektrikli modellerde ağır batarya grubu önemli bir ağırlık oluştururken içten yanmalı modellerde motor ve aktarma organlarının payı daha yüksektir. Bu nedenle aynı taşıma kapasitesine sahip iki forkliftin metal dağılımı ve hurda değeri farklı olabilir.
Forklift Hangi Ana Parçalardan Oluşur?
Forkliftin temel parçaları şasi, karşı ağırlık, mast, çatallar, taşıyıcı kızak, hidrolik silindirler, motor, aktarma sistemi, tekerlekler ve kumanda ekipmanlarıdır. Elektrikli modellerde batarya, tahrik motoru, kaldırma motoru, güç kabloları ve elektronik kontrol üniteleri de sistemin önemli parçalarıdır.
Forkliftler kullanım ve tahrik özelliklerine göre uluslararası uygulamalarda yedi temel sınıfta değerlendirilebilir. Bu sınıflandırma elektrikli depo araçlarından içten yanmalı ağır hizmet forkliftlerine kadar farklı yapıların bulunduğunu gösterir. Dolayısıyla her forkliftte aynı motor, batarya veya mekanik düzen bulunmaz.
Şasi yüksek mekanik yüklere dayanması gerektiği için çelik esaslıdır. Arka bölümdeki karşı ağırlık kaldırılan yükün dengelenmesini sağlar ve önemli bir metal kütlesi oluşturur. Karşı ağırlık dökme demir veya ağır çelik esaslı yapıda olabilir.
Mast sistemi çelik profiller, kızaklar, makaralar, zincirler ve hidrolik bileşenlerden oluşur. Çatallar da yüksek dayanımlı çelikten üretilir. Bu parçalar forklift hurdası içinde ağırlık bakımından en önemli metal grubunu oluşturur.
Forklift Gövdesinden Ne Kadar Hurda Demir Çıkar?
Forklift gövdesinden elde edilecek hurda demir miktarı aracın toplam ağırlığı, taşıma kapasitesi, güç sistemi ve karşı ağırlık tasarımına bağlıdır. Bütün forkliftlere uygulanabilecek sabit bir demir oranı yoktur. Ağır hizmet tipi modellerde şasi, mast, çatal ve karşı ağırlığın toplam içindeki payı oldukça yüksek olabilir.
Hurda demir alımı kapsamında değerlendirilebilecek temel parçalar şasi, mast profilleri, çatallar, karşı ağırlık, çelik gövde panelleri, bağlantı plakaları ve bazı jant parçalarıdır. Döküm karşı ağırlık ile ince sac gövdenin fiziksel yapısı farklı olduğu için gerektiğinde ayrı gruplandırılabilir.
Çeliğin yoğunluğu yaklaşık 7,85 gram bölü santimetreküptür. Bu nedenle kalın şasi ve mast parçaları yüksek ağırlığa ulaşır. Ancak forkliftin toplam ağırlığı doğrudan hurda demir miktarı olarak kabul edilmemelidir. Batarya, lastik, plastik, koltuk, hidrolik yağ ve elektronik ekipmanlar toplam ağırlığa dahildir.
Örneğin elektrikli bir forkliftte batarya birkaç yüz kilogramlık önemli bir ağırlık oluşturabilir. Aynı kapasitedeki dizel forkliftte ise bu ağırlığın yerine motor bloğu, şanzıman ve yakıt sistemi bulunur. Hurda fiyatları hesaplanırken bu yapısal fark dikkate alınmalıdır.
Elektrik Motoru ve Kablolardan Hangi Metaller Elde Edilir?
Elektrikli forkliftlerin tahrik ve kaldırma sistemlerinde bir veya daha fazla elektrik motoru bulunabilir. Bu motorlardan bakır veya alüminyum sargı, elektrik çeliğinden stator paketi, çelik rotor, çelik mil ve döküm ya da alüminyum gövde elde edilebilir.
Bakırın yoğunluğu yaklaşık 8,96 gram bölü santimetreküp, alüminyumun yoğunluğu ise yaklaşık 2,70 gram bölü santimetreküptür. Aynı hacimdeki bakır bu nedenle alüminyumdan yaklaşık 3,3 kat daha ağırdır. Temiz kesitte bakır kızıl kahverengi, alüminyum açık gri görünür.
Her elektrik motorunun bakır sargılı olduğu varsayılmamalıdır. Sargının üzerindeki vernik gerçek metal rengini gizleyebilir. Metal türü temiz bir kesitten kontrol edilmeli, yüksek miktarlı malzemelerde gerektiğinde analiz yöntemi kullanılmalıdır.
Batarya ile motor ve kontrol sistemleri arasında yüksek kesitli güç kabloları bulunur. Bu kablolar bakır veya alüminyum iletken ile plastik ya da kauçuk izolasyondan oluşur. Kablonun toplam ağırlığının tamamı iletken metal değildir.
Kablolar yakılarak ayrıştırılmamalıdır. Mekanik soyma veya uygun geri dönüşüm ekipmanları, metalin yüzey kalitesini korur ve izolasyonun kontrolsüz yanmasını önler.
Forklift Aküsü Nasıl Ayrıştırılır ve Değerlendirilir?
Elektrikli forkliftlerde kurşun asit veya lityum iyon batarya sistemleri kullanılabilir. Bu iki teknoloji farklı kimyasal yapıya sahip olduğu için söküm, depolama ve geri dönüşüm süreçleri de farklıdır. Batarya normal metal hurdası gibi kırılmamalı, delinmemeli veya preslenmemelidir.
Kurşun asit akülerde kurşun plakalar, elektrolit, plastik kasa ve metal bağlantılar bulunur. Söküm sırasında kutupların kısa devre yapması önlenmeli ve elektrolit sızıntısı kontrol edilmelidir. Hasarlı aküler dik konumda ve uygun taşıma koşullarında tutulmalıdır.
Lityum iyon bataryalarda hücreler, bağlantı baraları, elektronik batarya yönetim sistemi, kablolar ve metal muhafaza bulunabilir. Hasarlı hücrelerin delinmesi veya kontrolsüz sökülmesi kısa devre ve yangın riski yaratabilir. Metal aletlerin iki kutup arasında temas oluşturması da ciddi güvenlik riski taşır.
Bazı elektrikli forkliftlerde batarya yalnızca enerji kaynağı değil, denge sisteminin bir parçasıdır. Bu nedenle batarya çıkarılmadan önce aracın üretim yapısı ve ağırlık dengesi dikkate alınmalıdır.
Bataryanın ağırlığı hurda demir alımı hesabına dahil edilmez. Akü veya batarya sistemi kendi yapısına ve geri dönüşüm sürecine göre ayrıca değerlendirilir.
Alüminyum ve Bakır Parçalar Nerelerde Bulunur?
Forkliftte bakır en çok elektrik motoru sargılarında, yüksek kesitli güç kablolarında, elektrik bağlantılarında ve bazı iletken baralarda bulunur. Elektronik kontrol sistemlerindeki kart ve bağlantılarda da daha düşük miktarlarda bakır yer alabilir.
Alüminyum elektrik motoru gövdelerinde, elektronik sistemlerin soğutucu bloklarında ve bazı muhafaza parçalarında kullanılabilir. İçten yanmalı forkliftlerde motor üzerindeki bazı kapak ve gövde bileşenleri de alüminyum alaşımlı olabilir.
Bakır ve alüminyum aynı hurda grubunda değerlendirilmez. Oksitlenme, boya ve yüzey kaplamaları metalin rengini değiştirebildiği için sınıflandırma yalnızca dış görünüş üzerinden yapılmamalıdır.
Forklift hurdası sökülürken küçük bakır ve alüminyum parçaların ağır çelik parçalar arasında kalması gerçek metal dağılımının görülmesini zorlaştırır. Özellikle motor, kablo ve elektrik bağlantıları gövdeden ayrı kontrol edilmelidir.
Mast, Çatal ve Hidrolik Aksam Nasıl Sınıflandırılır?
Mast ve çatallar yüksek mekanik dayanım gerektirdiği için çelik esaslıdır. Mast profilleri, taşıyıcı kızaklar ve çatallar forklift hurdası içindeki temel hurda demir parçaları arasında yer alır.
Hidrolik sistemde silindir gövdeleri, piston milleri, valf blokları, borular, bağlantılar ve hortumlar bulunur. Silindir ve piston milleri çoğunlukla çelikten üretilir. Valf gövdelerinde ise modele göre çelik, döküm veya farklı alaşımlar bulunabilir.
Hidrolik hortumların içinde çelik tel takviye bulunabilse de kauçuk oranı yüksek olduğu için temiz metal sınıfına doğrudan dahil edilmez. Hidrolik yağ da metal değeri oluşturmaz. Söküm öncesinde sistem basıncı boşaltılmalı ve yağ kontrollü şekilde alınmalıdır.
Mast zincirleri, makaralar, rulmanlar ve bağlantı elemanları da metal içerir. Plastik makaralar, hortumlar ve yoğun yağ kalıntıları çelik parçalarla birlikte tartılmamalıdır.
Hurda demir alımı için mast, çatal, şasi ve diğer ağır çelik parçaların temiz biçimde hazırlanması net metal miktarının daha doğru belirlenmesini sağlar.
Forklift Hurdasının Değeri Nasıl Belirlenir?
Forklift hurdasının değeri aracın tipi, yaklaşık ağırlığı, metal dağılımı, batarya türü, motor yapısı, fiziksel durumu ve söküm koşullarına göre belirlenir. Forkliftin toplam ağırlığına tek bir kilogram fiyatı uygulamak farklı hurda gruplarının gerçek değerini yansıtmaz.
Çalışır veya ekonomik biçimde onarılabilir bir forkliftin ikinci el değeri hurda değerinden yüksek olabilir. Motor, mast, hidrolik pompa, kontrol ünitesi ve diğer kullanılabilir parçalar söküm öncesinde kontrol edilmelidir.
Örneğin ağır şasili bir forkliftte çelik ve döküm parçalar toplam değerin önemli bölümünü oluşturabilir. Elektrikli bir modelde motor, güç kablosu ve batarya sistemi farklı bir değer dağılımı yaratır. Dizel modelde ise motor bloğu ve mekanik aktarma parçalarının payı artabilir.
Hurda fiyatları üzerinde söküm ve taşıma koşulları da etkili olabilir. Forkliftin çalışamaz durumda olması, dar bir alanda bulunması veya yükleme ekipmanı gerektirmesi operasyon maliyetini değiştirebilir.
Forklift hurdası doğru sınıflandırıldığında hurda demir alımı kapsamında değerlendirilen şasi, mast, çatal ve karşı ağırlık ile diğer metal grupları birbirine karışmaz. Hurda fiyatları böylece toplam araç kilosu yerine geri kazanılabilir malzemelerin türü ve net ağırlığı üzerinden daha doğru belirlenir.
